قاصدک

دور وانت ِ دایی سبحان چرخ می زدم تا براندازش کنم. وانت جلوی در خانه‌یشان پارک شده بود. آهن‌ربایی در دستم بود که آن را به همه جای وانت می زدم حتی جاهای پوسیده اش. و می‌دیدم آن‌ را هم جذب می کند و از قلم نمی‌اندازد. آهن‌ربا را از خانه آورده بودم. پیش خود گفتم: شاید این را که از شهر آورده ام برای این دهاتی‌ها عجیب الخلقه بنماید. شاید بتوانم آبش کنم. بنظرم حامد پسر ِ خاله سکینه فرد مناسبی می تواند باشد. او چند سالی از من کوچکتر است و پسری است گوشه‌گیر و آرام. شاید بتوانم صد تومانی از او بستانم. حتمی پیش خود می گویید چه رفتار ِ پستی. اما آن‌موقع‌ها من فقط ده سالم بود. نمی‌دانستم چه کاری خوب است و چه کاری بد. تازه آنقدرهم ناشایست نمی‌نمود. شاید اگر جور دیگری ببینید، که مثلن این فقط یک معامله است که جفتمان با تبادل کالایی از آن راضی خواهیم شد، دیگر اینطور خطابم نمی‌کردید.
حال خود را در جلوی وانت یافتم. چند قدم به عقب رفتم تا بتوانم آن‌را تمام رخ بیینم. در مخیله‌ام از صورتش نقش ِ جوانک ِ بشاشی را بستم که لباس مندرس و کثیفی به تن دارد. می‌گویم بشاش، چون با چراغ‌های ریز و پره‌های رادیاتورش انگار چشمانش را ریز و صورتش را پرچین کرده تا بمن فخر ِ شادی و سلامتی‌اش را بفروشد. اتومبیل ها برایم جذابیت خاصی داشتند. شاید چون می توانستند تندتر از من بدوند بی دغدغه آن‌که به کجا می‌رود. وقتی پشت ِ وانت می‌نشینی و بادی که با سرعتی تندتر از خود به صورتت می کوبد و احساس رهایی‌ ِ وصف‌ ناشدنی‌ای که به تو می‌‌بخشد و کشف همه چیز و همه‌ی آنچه که در اطرافت توده هایی از نوشدن و تازه گی را می سازند، ارزشی بی‌قیمت برایم داشتند.
گرم ِ همین قسم خیال بافی‌ها بودم که در ِ خانه باز شد و دایی سبحان آمد بیرون. چشمش که بمن افتاد گفت : « امیرجان برو کنار » و بعد سوار ِ وانت شد. لحظه ای نگذشت که صدای نخراشیده و ممتد ِ وانت بلند شد. چه فرصت‌ استثنایی‌ای. فورن و بی معطلی پریدم پشت وانت و در گوشه‌ای چنباتمه زدم تا دایی سبحان نتواند در آینه مرا ببیند. هرچند پرده‌ی قرمزی که روی شیشه‌ی پشتش انداخته بود تا اندازه ای خیالم را راحت می کرد. دیری نگذشت که در ماشین جنبشی افتاد. با تکان‌های پر قیل و قالی که با گذر از روی سنگلاخ‌های کوچه می‌خورد و آسمانی که بالای سرم در حال حرکت بود و بادی که اکنون با غلظت بیشتری به صورتم می زد براحتی می شد فهمید که راهی شده است. اما بانگ ِ خطر هنوز بیخ ِ گوشم سرنا می زد چون ممکن بود پدر یا مادرم که اکنون در خانه‌ی دایی سبحان مهمان بودند مرا ببینند. کمی بعد دیگر وانت آرام و روان حرکت می کرد. معلوم می‌شد که به جاده‌ی اصلی و آسفالته رسیدیم. سرم را دزدکی از اتاقک ِ پشت ِ وانت آوردم بیرون. ناگهان لذتی فزاینده در وجودم زاییدن گرفت. لذت ِ رهایی. دیگر دست ِ هیچ موجودی به من نمی رسید. کاری را کردم که در چشم ِ دیگران بازی‌گوشی و برای من غرق شدن در لحظه‌ها بود. لذت بردن از لحظه‌ها و کشف تک تک حوادثی که در هر ثانیه اتفاق می‌افتادند و تنها بانی‌شان خودم بودم.
چند دقیقه‌ای وضع بهمین منوال گذشت تا این‌که احساس خطر آمیخته با خستگی جای شعفم نشست. چون دیگر چیزی نمانده بود که دایی سبحان از ده برود بیرون و چون دیگر چیزی برایم غریبه نمی نمود. نه باد، نه سواری با وانت و نه رهایی که لذت ِ کشفی تازه را داشته باشد. مانند آدامسی بودند که با کمی جویدن از مزه می افتد. باید چاره‌ی دیگری می‌اندیشیدم و چه کاری بهتر از پیاده شدن از وانت. اما چگونه؟ می‌توانستم به دایی سبحان بگویم بایستد ولی آخر او که مرا به این مهمانی یالغوزی‌ام نخوانده بود. شاید هم بخواهد کتکم بزند. راه دیگر و بی‌خطرتر که انگار ناگزیر به انتخابش بودم پریدن به بیرون وانت بود. نگاهی را به زمین زیر پایمان انداختم. با چنان سرعتی از ما دور می‌شد که برای لحظه‌ای سرم گیج رفت. در همین حین به دست اندازی رسیدیم. حال تعداد سنگ‌های روی زمین را هم می‌توانستم بشمارم. پس نقطه‌ای را نشانه رفتم و پریدم. پایم که به زمین رسید، می‌خواستم دمی راحت برای ختمِِ ِ به خیری ِ قائله بکشم که نتوانستم. چون همه‌ی تنم به عقب کشیده می‌شد. شاید هنوز وانت را می‌طلبیدند. یا شاید عاشق گذشته بودند. ین چه بود که مرا می‌کشید؟ هر چه بود نمی توانستم درکش کنم. شاید واقعن نمی‌شد در لحظه ی حال زیست. شاید همه ی کشف‌ها بی‌خطر نیستند. می خواستم راست و قرص در همان لحظه و همان جا بایستم. اما فرش زمین شدم و بسمت وانت ‌غلتیدم. شاید مخالفت من با این حرکت اینطور مرا به زمین می‌کوبید که اگر به آن رضا می دادم اینطور صدمه نمی‌دیدم. سری چرخاندم و صورت‌هایی خندان و مملو از استهزاء با چشمانی گرد ِ دوخته شده بخود را دیدم. بلند شدم و در حالی که شلوارم را می تکاندم سر به پایین انداختم و راه برگشت را در پیش گرفتم.
*            *           *
« تفنگ ِ اسباب بازی بیشتر لحظه ها را می‌کشد نه کسی را، ولی این کتاب می‌تواند لحظاتم را زندگی ببخشد. » این اولین چیزی بود که جلوی ویترین ِ لوازم تحریر فروشی ِ « باقرالعلوم » به ذهنم آمد. درون ماشین کرایه‌ای نشسته بودیم که چشمم به این مغازه تازه تأسیس در محله‌مان افتاد. با خود گفتم: « حتمی چیزی که خوشم بیاید و بخواهم بخرم. هنوز کمی از صد تومان ِ حامد در جیبم مانده است.» از این روی از مادرم اجازه گرفتم و بیدرنگ پیاده شدم.
در پشت شیشه‌ی ویترین همه جور اقلام تحریری دیده می‌شد. کتاب هم دو سه تایی بود که با آن قیافه‌های کهنه و جلد خاک خورده‌شان جلوه‌ی بدی به ویترین داده بودند. روی یکی از آن‌ها که بنظر رمان می‌آمد نوشته شده بود «با خانمان». بنظرم آشنا می آمد اما معنا‌یش را نمی‌دانستم. پیش خود گفتم: خوب حتمن کسی است که کسی که خانه دارد. اما آخر مگر می شود کسی خانه نداشته باشد. پاسخ گفتم: « آری می شود، همین ” پرین ” که همیشه سوار بر مرکب ِ مادرش است و خانه‌ای ندارد جز آن. نکند این کتاب، داستان ِ زندگی ِ اوست. اگر اینگونه باشد که همین تفنگ بهتر است ».
دیگر گرگ و میش شده بود و باد ِ ملایم و سردی می‌وزید. ناگزیر راهی خانه شدم. بین لوازم تحریر فروشی تا خانه راهی نبود. چند گامی که برداشتم بفکرم آمد تعدادی تیر بخرم. پس همان‌جا راهم را کج کردم و در یکی از کوچه‌های بین ِراهی که در تقاطع با مسیرم بود داخل شدم. ته ِکوچه سوپرمارکتی قرار داشت. حدسم می‌گفت باید تیر داشته باشد. دیگر هوا کاملن تاریک شده بود. کوچه به دو راه ِباریک ختم می‌شد که هیچ اتومبیلی نمی‌توانست از آن‌ها بگذرد. از این روی بیشتر بن‌بست و پیاده‌رویی بود برای اهالی آن‌جا. لذا بی‌‌مهابا درحالی که محو ِ تفنگ شده بودم در کوچه گام بر ‌داشتم. شکل ِ هفت‌ تیری را داشت. کنجکاو شدم بدانم درونش چه خبر است. خواستم کالبدش را بشکافم که هر چه کردم نشد. دیگر به زیر ِ نور ِ چراغ برقی حبابی رسیده بودم. اطرافم را گشتم تا چیزی لایق ِ کارم بیابم. چشمم به میخی زنگارگرفته افتاد. میخ را لای درز ِ تفنگ که اکنون با تقلای پیشینم کمی بازتر شده بود گذاشتم و با دو دستم هرچه در توان داشتم خرجش کردم. نا‌گهان تفنگ از وسط دو نیم گشت که یک نیم ِ آن با متعلقات درونش از دستم پرید. چشمم را تیز کردم تا پیدایشان کنم. همه را یافتم اِلا یک فنر. بناچار مجبور شدم بدون ِفنر آن‌را ببندم. حال دیگر حتی اسباب ِ بازی هم نبود. نه صدایی داشت نه شکل و شمایلی. با خود گفتم: یعنی این تفنگ ِ با این کبکبه ودبدبه همه‌ی کاراییش به همین فنر ِ فسقلی بود؟ دستم را درون ِ جیب بردم و همه ی آنچه در چنته داشتم بیرون آوردم. سی تومانی می شد که با آن تفنگ ِ دیگری هم نمی شد خرید. و وقتی تفنگی نباشد دیگر تیر به چه کارم می‌آید. این شد که برگشتم سوی خانه، در حالی که احساس ِ ضعفی تمام وجودم را تسخیر کرده بود.

کلید را درون قفل در انداختم و دو دور چرخاندم. دستگیره را پایین کشیدم و در قیژ کنان باز شد. حال خود را در درون اتاقم یافتم. بوی تند‌‌وتیز و آشنایی که فضایش را پر کرده بود، بینی‌ام را سوزاند. اتاق تاریک بود و تنها سوسویی روشنایی از لای پرده‌های ضخیم اتاق به درون می‌تابید. می‌خواستم از ته دل بخندم و فریاد بکشم. حیف تن ِ‌لشی شده بودم که نای کشاندنش را هم نداشتم چه رسد به کش‌وقوس‌های قهقهه. رفتم به سمت کاناپه و خودم را به زحمت انداختم رویش. به خیالی می‌خواستم عادت همیشگی خود را- شیرجه رفتن روی کاناپه- حفظ کرده باشم و پیش خود بگویم هنوز دنیا پا برجاست و هنوز هم می‌توانم هر جوری که دلم بخواهد زندگی کنم. حتی اگر شبش را جایی دیگر سر کنم و روزش را در پی کسی دیگر باشم. پیش خود گفتم: آخر مگر این همه دعاخوان، این همه مردمان مومن و مدعی که جلوی چشم ِ همسرانشان دلقکی خوشرو و متعهد هستند و پشتشان شب را با چون منی می‌گذرانند، از من بهترند؟ نه، نیستند. چون من بلف نمی‌بافم انگ قبای ِ دیگران. من آزادم. ولی آنان چه؟ آنان حتی به خود نیز دروغ می‌گویند.مثلن همین بچه مُزَلّفه ی دیشب. آخ که چقدر نطق ِ کذایش قلقلکم می‌دهد. پسرکِ جُعَلّقه می‌گفت: ” من عاشق همسرم هستم. اما او نمی‌تواند ارضایم کند و من هم به او سخت نمی گیرم. آزردنش را نمی‌خواهم “ پیش خود گفتم: “اگر بفهمد که بیشتر آزرده می شود”، ولی باز گفتم ” چه دخلی به من دارد. هر دلیلی که می خواهد بتراشد. مردها همه‌شان خوب می تراشند، کارشان همین است.”
به سقف و باریکه ای از نور آفتاب که غباری رقیق در آن والس می‌رقصید، خیره شده بودم. با تماشای آن پلک‌هایم سنگین شدند. چشمانم را بستم و به رویایی دور پای گذاشتم. مادرم را دیدم که هم‌کلام مردی غریبه شده است و صدای موزیکی از آنجا می‌آمد. خواستم او را صدا زنم که سنگینی دستی را روی شانه‌ام حس کردم. برگشتم تا ببینم کیست. کسی نبود. دوباره برگشتم تا مادر را بیینم ولی مادرم نیز دیگر نبود و مهی غلیظ همه جا را گرفته بود.
چشمانم را گشودم. نگاهی به ساعت انداختم. ساعت از 8 گذشته بود. رفتم به سمت یخچال و شیشه‌ای شیر بیرون آوردم. لیوانم را از شیر پر کردم. بعد اینکه عایدی دیشب را در صندوق گذاشتم، سوی کاناپه برگشتم و درازکش و طاق باز خیره شدن به سقف را از سر گرفتم.
سعی کردم با طی کردن مسیر نگاهم در خط‌های ترک روی سقف راهی به خاطراتم از مادر باز کنم. چه روزهای سختی داشتیم مادر، یادت هست؟ آنروز بارانی را که من سخت بیمار شده بودم و تو درحال سوره خواندن ِ زیر‌ ِزبانی با پدر، همراهم بودید تا مرا برسانید شهر که اسبمان را هم به کشتن دادید. و با کول گرفتنم و هزار مشقت عاقبت توانستید مرا پیش طبیب ببرید. آه مادر، با وجود درد فراوانی که آنروز در بدنم رخنه کرده بود، باز تکرار همان روز‌ها را می‌خواهم. آن روزها، وقتی جلوی خدایمان سجده می کردیم تا قربان‌گاه ابراهیم وفادارش بودیم. ولی حالا چه؟ انگار نفرین شده‌ایم. تو رفتی، پدر هم بعد از تو آمد کنارت. من ماندم و “مراد” پنج ساله. آوردمش شهر تا هم او بتواند مدرسه برود هم من کاری بیابم. چه می‌دانستم که در شهر جای علم و تربیت، اکس و وحشیت به او می‌آموزند.
بلند شدم و رفتم لب طاقچه. مراد همچنان در قاب سیاهش، با لبخندی بر لبش، راست ایستاده بود. مراد، مراد و آرزوی همه ی ما، آخر چرا؟ قطره‌ای اشک از چشمانم چکید و پاهایم کرخت و از قدرت تهی گردید. ناگزیر همان‌جا با بغل گرفتن قاب عکس مراد نشستم. چند روزی می شد که گاز محله قطع شده بود. سرما را تا مغز استخوانم حس می‌کردم ولی توان بلند شدن و زیر پتو رفتنم نبود.
باز چشمانم را بستم و به رویایی دیگر فرو رفتم. این بار خود را در جنگلی دیدم. با درختانی عجیب الخلقه، که همه از یک خاک سر بر آورده‌ بودند ولی جای اینکه سوی خورشید و راست سر برکشند سوی هم خمیده بودند و در هم می لولیدند. عده‌ای کثیر در یک جا ، روی هم و کج و معوج قد کشیدند و عده‌ای قلیل یکه و یالغوز در زمینی وسیع، پی ریشه‌کن شدن اولی ها و اضافه کردن اقلیم خود می‌تاختند و چه خوب هم می‌تاختند. گه‌گاه چند تایی از جمع اول را می‌دیدم که به جمع دوم می‌آمدند ولی کسی نبود که راهی عکس پیش گیرد. درختانی هم بودند که دور همدیگر پیچ می‌خوردند و آنقدر کوتاه بودند که قامتشان به چشم نمی‌آمد. تنها چیزی‌ که به چشم می‌آمد زمین وسیع تحت سیطره‌شان بود. سرم را چرخاندم. در پشت خود نیز درختانی در فضای مه آلود دیدم. اما نه، انگار مه نبود، دودی غلیظ بود که صدای سرفه‌هایی از پشتش می‌آمد. آنقدر جورواجور بودند که سرم گیج می‌رفت. سری چرخاندم و باز نگاه کردم. باز دیدم، و فریادهایی که عده ای را دور خود جمع کرده بودند می‌شنیدم. گوشم را تیز کردم تا بفهمم چه می‌گویند. یکی می‌گفت ” باید برخیزیم. باید از کرانه‌ها بگذریم. باید آنها را از اریکه قدرتشان برافکنیم و خود جایشان نشینیم، باید جنگلی نو بسازیم” دیگری می گفت: ” باید اندیشید، باید کرانه را به حال خویش گذاشت و به اندرون طبیب بود. ریشه درست است، باید ساقه‌ها را به یک سو سوق داد.” جایی آنسوتر شنیدم: ” همه چیز درست است. تنها چشم ها را باید شست، جور دیگر باید دید.” صداها آنقدر در هم آمیختند که دیگر از این بیشتر توان تفکیکش نبود. سر از آسمان و اطراف برداشتم و زیر پای را نگریستم تا که شاید راه فراری بیابم. اما دریغ، بوته های کوچک آنچنان سر بر افراشته بودند و بین درختان را گرفته بودند که بیشتر مار و سمور را لانه بودند تا مرا راه چاره. در همین گیرودار بود که ماری را در حال خزیدن سوی خود دیدم. خواستم فریاد زنم، که در آن مرغزار بلبلان، چه امّید از شنیدن؟ خواستم بگریزم، که از شدّت سرما چون میخی بودم بر زمین کوبیده. دیگر نیستی خود را حتم می‌دانستم که با صدای تاندول وار حاله ای از پنجره  از خواب بیرون جهیدم. انگار باد و بوران بیرون آنرا مفلوک‌ تر از من کرده بودند که با دادوقال، توان رهانیدنش از مهلکه را در من می جست. آن‌ را بهمراه دَر ِ فکر کردن به اصغاث احلامم یکجا بستم و رفتم سوی گوشی تلفن تا قرار امشب را تنظیم کنم. بمحض برداشتن گوشی، صدای زنگ خانه آمد. چی کسی می تواند باشد؟ از چشمی در سرکی به بیرون کشیدم. زن همسایه بود. در را رویش گشودم. آمده بود تا بگوید: ” شل زرد پزان است. همه دختران دم بخت آپارتمان جمع‌اند. جای تو را خالی دیدیم که آمدم اینجا” در حالی که از او بخاطر لطفش تشکر می کردم در را پشتش بستم.